BENG, ventilatie en een veelzeggende kamerbrief

Door: Albert van Lohuizen
Al sinds de energiecrisis in de jaren ’80 met daarna de opkomst van beter geïsoleerde huizen en mechanische ventilatiesystemen bestaat er de keuze uit het toepassen van diverse ventilatiesystemen. Hierbij gaat het om vragen als: welk systeem is het beste als het gaat om: prijs, installatiekosten, energieverbruik, EPC-reductie, wooncomfort en gezonde luchtkwaliteit in huis? Meerdere onderzoeken wijzen uit dat op het gebied van wooncomfort en goede luchtkwaliteit een ventilatiesysteem met warmteterugwinning de beste prestaties levert. Nu de stof rondom BENG wat is neergedaald, kunnen we de status gaan opmaken. De kamerbrief waarin de BENG-eisen uiteen gezet worden geeft nu ook aandacht de kwaliteit van ventilatiesystemen. Hier wil ik verder op ingaan, dit is namelijk het onderwerp wat veel fabrikanten van systeem D al lang op de agenda hebben staan.
 

Achtergrond
Ik kijk eerst even met u terug in de tijd. Toen er nog nauwelijks aandacht was voor de isolatie van huizen, zorgden vooral gaten en kieren in huis voor ongecontroleerde ventilatie. Dit zorgde naast energieverlies voor een hoge mate van circulatie van koude lucht en tochtklachten. Vanaf de jaren tachtig hebben we met de komst van het Bouwbesluit besloten om comfort en bouwkwaliteit te reguleren. Om onder andere vochtophoping en schimmel te voorkomen werd mechanische ventilatie min of meer voorgeschreven. Met de komst van systeem C, een mechanische afvoerventilator en roosters in ramen en kozijnen, kon aan het Bouwbesluit worden voldaan. De ventilatie kan daarmee een stuk beter geregeld worden echter, ik citeer uit een blog van Dick van Ginkel (van Wijnen) van 17 januari 2019: “Bewoners ervaren in dit geval een thermisch discomfort ter plaatse van de nabijheid van de gevels, met als gevolg dat de bewoners de ventilatierooster dicht zetten met als gevolg een snel verslechterende binnen luchtkwaliteit met ongewenste gevolgen”. Met Systeem D vervalt de noodzaak voor openingen/kieren en koude luchtstromen worden voorkomen.

De overheid is bezorgd over het wooncomfort in bijna Energie Neutrale Gebouwen en vraagt daar in een Kamerbrief en de nodige bijlages aandacht voor. Onderstaand ga ik met u op de inhoud daarvan in.

Wat staat er nou in de kamerbrief?
In de kamerbrief wordt expliciet aandacht gevraagd voor het wooncomfort. Dit naar aanleiding van commentaren op de BENG internetconsulatie. In bijlage 2 “Comfortbeleving in goed geïsoleerde woningen….” worden de risico’s beschreven en worden ontwerpers handvatten gegeven hoe dit zo goed als mogelijk uit te voeren.

Wat zijn die risico’s dan volgens het onderzoek behorende bij de kamerbrief:
  • Bij een lage temperatuur afgiftesysteem zoals Warmtepompen ontbreekt de warme luchtstroom van conventionele radiatoren voor het raam waardoor bij tocht ventilatieopeningen sneller worden gesloten.
  • Bij gesloten roosters kan er eerder een nadelige situatie voor de gezondheid ontstaan.
In het onderzoek wordt uitgebreid op deze punten ingegaan. Onderstaande tabel maakt de risico’s op lokaal discomfort en risico op een fout gebruik goed duidelijk.


Ik interpreteer deze resultaten uit het onderzoek dan ook als kritisch! Helemaal als je weet dat de comforteisen in het onderzoek nog getoetst zijn aan de huidige eisen voor de leefzone (die is vastgesteld op 1m vanaf de buitenmuur). Op korte termijn wordt deze eis nog eens verder aangescherpt tot 0,5m vanaf de buitenmuur.

Lost systeem D alle problemen op? Systeem D is veel minder kritisch op het gebied van wooncomfort maar is weer gevoeliger voor een goed ontwerp en vergt bijvoorbeeld meer aandacht t.a.v. geluid. Vraag de fabrikant mee te denken in het ontwerp en maak gebruik van de expertise die er al is. Hiermee kunnen de aandachtspunten bij WTW-installaties worden afgetroefd.

Wat moeten we met de inhoud uit de kamerbrief?
Mijn mening is dat we bij de invoering van BENG en de grootschalige overgang naar de warmtepomp i.c.m. vloerverwarming niet om ventilatie met warmteterugwinning heen kunnen. Natuurlijk zullen er ook bestaande woningen blijven die naar BENG-eisen worden opgewaardeerd en waar het lastig is om deze achteraf te voorzien van systeem D. Echter ook daarvoor komen oplossingen om met een beperkt of geen kanalensysteem toch de woning van een goed systeem D te voorzien, we vertellen er graag meer over. Fabrikanten worden uitgedaagd om naar nieuwe oplossingen te zoeken om ook deze woningen naar een goed comfortniveau te kunnen tillen. Bij nieuwbouwprojecten zou je echter standaard het wooncomfort en een gezonde luchtkwaliteit moeten meenemen. De techniek is immers beschikbaar.
 Security code

Indien je een reactie plaats op het blog ga je akkoord met de privacyverklaring van Brink.